2 i 3 października 2026 r. w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Żorach odbędą się VIII Dni Kultury Żydowskiej. „SYNAGOGA - WESELE ŻYDOWSKIE” to tytuł tegorocznego wydarzenia, którego celem jest ocalenie od zapomnienia faktu, że w Żorach zamieszkiwała kiedyś społeczność żydowska, mająca istotny wpływ na rozwój Miasta. Wydarzenie organizowane jest we współpracy z Agnieszką Kraińską.

Idea organizacji DKŻ narodziła się podczas udziału żorskiej młodzieży w ogólnopolskim projekcie edukacyjnym „Szkoła Dialogu”, organizowanym przez fundację Forum Dialogu. Uczniowie i uczennice Zespołu Szkół nr 1 w Żorach im. Karola Miarki, przygotowali projekt „Nieistniejące miasto - gmina żydowska w Żorach”, za który zostali nagrodzeni 3 miejscem w ogólnopolskim konkursie na projekty przywracające pamięć o społecznościach żydowskich w polskich miastach. W 2016 roku powstał pomysł cyklicznego wydarzenia Dni Kultury Żydowskiej w Żorach – Przywrócić pamięci. 

 

PROGRAM

 

2 października

Jak żyć w świecie bezrozumnego zaślepienia? na podstawie filmu "Danny Boy" reż. Marek Skrobecki | warsztaty z Jowitą Chodacką-Wojtynek
Jak w naszym kręgu kulturowym traktuje się odmienność? W jaki sposób można pokazać/manifestować swoją indywidualność? Czy warto wyróżniać się w tłumie?

• 09:00 - 10:30  I  Warsztaty dla uczniów szkół podstawowych / Zapisy*
• 12:30 - 14:00  I  Warsztaty dla uczniów szkół podstawowych / Zapisy*

“A kiedy się zestarzejemy, wspólnie idźmy dalej ręka w rękę”. O zwyczajach weselnych w kulturze żydowskiej | warsztaty z Anetą Antosiak
Zwyczaje weselne i ich rola. Zorganizujemy razem wesele w trakcie warsztatów.

• 10:45 - 12:15  I  Warsztaty dla uczniów szkół ponadpodstawowych / Zapisy*

• 12:30 - 14:00  I  Warsztaty dla uczniów szkół ponadpodstawowych / Zapisy*

Wesele żydowskie - z czym to się je | warsztaty z Katarzyną Góralczyk
Koszerny zawrót głowy i symbolika na talerzu - o smakołykach na weselu. Razem posmakujemy tradycji żydowskiej.

• 09:00 - 10:30  I  Warsztaty dla uczniów szkół ponadpodstawowych / Zapisy*
• 10:45 - 12:15  I  Warsztaty dla uczniów szkół ponadpodstawowych / Zapisy*

 

17:00 "DOMY BOŻE. ZACHOWANE SYNAGOGI NA TERENIE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO". Spotkanie z Dariuszem Walerjańskim / Zapisy*

Jednym z elementów bogatego dziedzictwa Województwa Śląskiego, była społeczność żydowska wraz z ich religią i kulturą. Dziś historyczną obecność wyznaczają przede wszystkim zachowane cmentarze, kilkanaście synagog, domy modlitwy oraz zachowane archiwalia. Wybuch II wojny światowej spowodował zasadniczą zmianę położenia Żydów. O żydowskiej kulturze, spuściźnie, materialnej i duchowej możemy dziś mówić wyłącznie w czasie przeszłym. Przed wybuchem II wojny światowej prawie w każdej większej miejscowości obecnego Województwa Śląskiego mieszkali Żydzi, była co najmniej jedna okazała murowana synagoga oraz cmentarz. To, co ocalało po wojnie, nie zawsze – ze względów politycznych − było objęte opieką należną tym obiektom. Obecnie dziedzictwo materialne, jakie pozostało po Żydach mieszkających w województwie śląskim, liczy w sumie 64 nekropolie, oraz 15 synagog wybudowanych od 2. połowy XVIII wieku do I poł. XX wieku. Wykład będzie dotyczył opowieści o zachowanych na terenie Województwa Śląskiego dawnych synagogach poprzedzony krótkim wstępem o tym, czym jest instytucja synagogi w judaizmie.

 

3 października

17:00 WESELE ŻYDOWSKIE - wejście wyłącznie z imiennym zaproszeniem (wydawane podczas zapisu) / Zapisy*

W trakcie wydarzenia zostanie odegrane przez grupę młodzieży przygotowaną przez Anetę Antosiak przedstawienie. Wesele będzie przeplatane muzyką żydowską graną na żywo, a po przedstawieniu będzie przygotowany weselny (żydowski) poczęstunek.

 

Na wszystkie wydarzenia obowiązują zapisy: informacja@mbpzory.pl / tel. 32 43 43 197, 32 43 44 584 lub w Informacji - Recepcji.
 

Wydarzenie pod patronatem: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN

Partner medialny TuZory.pl i Radio Żory

 

Agnieszka Kraińska

politolożka, edukatorka architektoniczna, liderka dialogu Forum Dialogu, absolwentka seminariów dla edukatorów i edukatorek - w Nowym Jorku – Columbia University, Paryżu – Memorial de la Soah i Jerozolimie - Instytut Yad Vashem. Od wielu lat zaangażowana w budowanie dialogu międzykulturowego. Przez długi czas związana z Liceum im. Karola Miarki w Żorach, gdzie realizowała ogólnopolskie projekty związane z budowaniem pamięci i dialogu polsko- żydowskiego, realizując m.in. projekt: „Szkoła Dialogu”. Za działania edukacyjne była nominowana do nagrody im. I. Sendlerowej „Za naprawianie świata” oraz do nagrody Nauczyciel Roku 2022. Odnajduje się w pracy z ludźmi, nie tylko podczas zajęć lekcyjnych, ale podczas warsztatów, działań aktywistycznych czy organizując pracę redakcyjną w Radiu Żory.

Dialog - oznacza współpracę, nie rywalizację. Jej motta życiowe to: „Nie bądź obojętny, Auschwitz – nie spadło z nieba” i „Warto być przyzwoitym”.

 

Aneta Antosiak

absolwentka Filologii Polskiej (Uniwersytet Jagielloński), Politologii (Uniwersytet Jagielloński) oraz Filologii Angielskiej (Uniwersytet Wrocławski), od zeszłego wieku uczy, głównie języka polskiego i angielskiego. Tak samo długo zajmuje się teatrem amatorskim, tworzy scenariusze i reżyseruje spektakle oraz widowiska. Szczególnie bliska jest jej opowieść o historii ludzi i miejsc, dlatego w przedstawieniach o Żorach wraca między innymi do tematu obecności Żydów w mieście w okresie międzywojennym.

Przez ostatnie lata związana była z Zespołem Szkół nr 2 im. Józefa Tischnera w Żorach. Prowadzi dwie strony na Fb: Prowadzenie szkolnej grupy teatralnej oraz Apopolsku.pl Matura z języka polskiego, dzieląc się doświadczeniem i materiałami.

Nieustannie wierzy, że poznawanie literatury ma sens przede wszystkim wtedy, jeżeli pozwala zrozumieć człowieka i świat, a nauka języka – jeżeli jest środkiem do tego. Zajmuje się badawczo obrazem pokolenia Z.

 

Jowita Chodacka-Wojtynek

Polonistka i wychowawczyni z ponad 30-letnim stażem w Szkole Podstawowej nr 3 im. Żorskich Twórców Kultury w Żorach. Koordynatorka wielu projektów m.in. Edukacyjno-artystycznego, Nowe Horyzonty Edukacji Filmowej, Szkoła z Klasą 2,0., Kino Szkoła, Kino na Temat. Propagatorka kina wśród uczniów oraz organizatorka eventów kulturowych, filmowych i dziennikarskich na szczeblu lokalnym, konkursów wiedzy o filmie dla dzieci i młodzieży. Prywatnie miłośniczka literatury i dobrego kina.

 

 

 

Katarzyna Góralczyk

Nauczycielka historii w Zespole Szkół nr 2 w Żorach, interesuje się historią i kulturą Żydów Polskich, wprowadza na lekcjach herstorię, czyli historię kobiet oraz edukację antydyskryminacyjną. Absolwentka seminariów dla nauczycieli i nauczycielek w Polsce i za granicą. Ambasadorka Muzeum Historii Żydów Polskich Polin w Warszawie. Ukończyła historię na UO, studia podyplomowe Totalitaryzm - Nazizm - Holokaust organizowane przez Muzeum Auschwitz - Birkenau, kurs w Berlinie Wannsee organizowany przez Yad Vashem, seminarium dla nauczycieli w Miejscu Pamięci Terezin w Czechach. Jest absolwentką akademii edukacji antydyskryminacyjnej organizowanej przez Muzeum Żydowskie w Oświęcimiu, mam za sobą liczne szkolenia w Muzeum Polin, w ŻIH-u, w Muzeum Auschwitz - Birkenau, a także roczny kurs Herstorie organizowany przez Muzeum Kobiet w Poznaniu.

Interesuje się dialogiem polsko-żydowsko-chrześcijańskim.

 

Dariusz Walerjański

badacz historii Żydów na Górnym Śląskui, zaangażowany w ochronę zabrzańskich zabytków, członek Wojewódzkiej Rady Ochrony zabytków przy Śląskim Wojewódzkim Konserwatorze Zabytków. Obecnie pełni funkcję pełnomocnika ds. powołania Międzynarodowego Centrum Dokumentacji Zabytków Poprzemysłowych dla Turystyki. Ukończył historię na Uniwersytecie Śląskim, pracował jako adiunkt w  Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, jest założycielem i przewodniczącym Koła Towarzystwa Opieki nad Zabytkami w Zabrzu oraz członkiem Zarządu Oddziału Śląskiego TOnZ w Bytomiu. Współpracuje z Żydowskim Instytutem Historycznym w Warszawie. Od lat angażuje się w walkę o uratowanie licznych zabrzańskich zabytków poprzemysłowych: m.in. wież ciśnień. Doprowadził też do odnowienia zabrzańskiego kirkutu, opiekuje się również innymi żydowskimi nekropoliami w regionie. Uhonorowało go za to Państwo Izrael, które wręczyło mu honorowy dyplom. W kwietniu 2007 na neonazistowskiej witrynie opisano go jako zdrajcę rasy. Zamieszczono też wykonaną na zabrzańskim kirkucie fotografię Walerjańskiego w otoczeniu uczniów, z którymi kilka miesięcy wcześniej sprzątał cmentarz
 

 

 

 

 

 

Realizujemy Cele Zrównoważonego Rozwoju ONZ: