Od 10 do 12 października 2025 r. w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Żorach odbędą się VII Dni Kultury Żydowskiej. „Babiniec” to tytuł tegorocznego wydarzenia, którego celem jest ocalenie od zapomnienia faktu, że w Żorach zamieszkiwała kiedyś społeczność żydowska, mająca istotny wpływ na rozwój Miasta. Wydarzenie organizowane jest we współpracy z Agnieszką Kraińską.

Idea organizacji DKŻ narodziła się podczas udziału żorskiej młodzieży w ogólnopolskim projekcie edukacyjnym „Szkoła Dialogu”, organizowanym przez fundację Forum Dialogu. Uczniowie i uczennice Zespołu Szkół nr 1 w Żorach im. Karola Miarki, przygotowali projekt „Nieistniejące miasto - gmina żydowska w Żorach”, za który zostali nagrodzeni 3 miejscem w ogólnopolskim konkursie na projekty przywracające pamięć o społecznościach żydowskich w polskich miastach. W 2016 roku powstał pomysł cyklicznego wydarzenia Dni Kultury Żydowskiej w Żorach – Przywrócić pamięci. 

 

PROGRAM

 

10 października

Historie znane i nieznane - role kobiet w kulturze żydowskiej | warsztaty z Jowitą Chodacką-Wojtynek

09:00 - 10:30 I    Warsztaty dla uczniów szkół podstawowych / Zapisy*

12:30 - 14:00 I    Warsztaty dla uczniów szkół podstawowych / Zapisy*

Jej wartość przewyższa perły. O kobietach żydowskich w literaturze | warsztaty z Anetą Antosiak

10:45 - 12:15 I    Warsztaty dla uczniów szkół ponadpodstawowych / Zapisy*

12:30 - 14:00 I    Warsztaty dla uczniów szkół ponadpodstawowych / Zapisy*

Kobiety, Żydówki, pionierki, wynalazczynie – o wynalazkach, bez których nie wyobrażamy sobie dzisiaj życia | warsztaty z Katarzyną Góralczyk

09:00 - 10:30 I    Warsztaty dla uczniów szkół ponadpodstawowych / Zapisy*

10:45 - 12:15  I    Warsztaty dla uczniów szkół ponadpodstawowych / Zapisy*

 

11 października

12:00 - 13:00 "Kobiety żydowskie w Biblii w życiu codziennym". Spotkanie z Bella Szwarcman-Czarnotą

13:00 - 14:30 "Poza babińcem. Nowa Kobieta w poezji jidysz". Spotkanie z Joanną Degler

14:30 - 16:00 "Herstorie będzińskie". Spotkanie z Karoliną Jakoweńko

 

12 października

13:00 Spacer po Cmentarzu Żydowskim | oprowadzenie Sławomir Pastuszka (ok 2/3 godzin)

 

Na wszystkie spotkania WSTĘP WOLNY.

Na warsztaty obowiązują zapisy: informacja@mbpzory.pl / tel. 32 43 43 197, 32 43 44 584 lub w Informacji - Recepcji.

Partner medialny TuZory.pl

 

 

Agnieszka Kraińska

politolożka, edukatorka architektoniczna, liderka dialogu Forum Dialogu, absolwentka seminariów dla edukatorów i edukatorek - w Nowym Jorku – Columbia University, Paryżu – Memorial de la Soah i Jerozolimie - Instytut Yad Vashem. Od wielu lat zaangażowana w budowanie dialogu międzykulturowego. Przez długi czas związana z Liceum im. Karola Miarki w Żorach, gdzie realizowała ogólnopolskie projekty związane z budowaniem pamięci i dialogu polsko- żydowskiego, realizując m.in. projekt: „Szkoła Dialogu”. Za działania edukacyjne była nominowana do nagrody im. I. Sendlerowej „Za naprawianie świata” oraz do nagrody Nauczyciel Roku 2022. Odnajduje się w pracy z ludźmi, nie tylko podczas zajęć lekcyjnych, ale podczas warsztatów, działań aktywistycznych czy organizując pracę redakcyjną w Radiu Żory.

Dialog - oznacza współpracę, nie rywalizację. Jej motta życiowe to: „Nie bądź obojętny, Auschwitz – nie spadło z nieba” i „Warto być przyzwoitym”.

 

Aneta Antosiak

absolwentka Filologii Polskiej (Uniwersytet Jagielloński), Politologii (Uniwersytet Jagielloński) oraz Filologii Angielskiej (Uniwersytet Wrocławski), od zeszłego wieku uczy, głównie języka polskiego i angielskiego. Tak samo długo zajmuje się teatrem amatorskim, tworzy scenariusze i reżyseruje spektakle oraz widowiska. Szczególnie bliska jest jej opowieść o historii ludzi i miejsc, dlatego w przedstawieniach o Żorach wraca między innymi do tematu obecności Żydów w mieście w okresie międzywojennym.

Przez ostatnie lata związana była z Zespołem Szkół nr 2 im. Józefa Tischnera w Żorach. Prowadzi dwie strony na Fb: Prowadzenie szkolnej grupy teatralnej oraz Apopolsku.pl Matura z języka polskiego, dzieląc się doświadczeniem i materiałami.

Nieustannie wierzy, że poznawanie literatury ma sens przede wszystkim wtedy, jeżeli pozwala zrozumieć człowieka i świat, a nauka języka – jeżeli jest środkiem do tego. Zajmuje się badawczo obrazem pokolenia Z.

 

Jowita Chodacka-Wojtynek

Polonistka i wychowawczyni z ponad 30-letnim stażem w Szkole Podstawowej nr 3 im. Żorskich Twórców Kultury w Żorach. Koordynatorka wielu projektów m.in. Edukacyjno-artystycznego, Nowe Horyzonty Edukacji Filmowej, Szkoła z Klasą 2,0., Kino Szkoła, Kino na Temat. Propagatorka kina wśród uczniów oraz organizatorka eventów kulturowych, filmowych i dziennikarskich na szczeblu lokalnym, konkursów wiedzy o filmie dla dzieci i młodzieży. Prywatnie miłośniczka literatury i dobrego kina.

 

 

 

Katarzyna Góralczyk

Nauczycielka historii w Zespole Szkół nr 2 w Żorach, interesuje się historią i kulturą Żydów Polskich, wprowadza na lekcjach herstorię, czyli historię kobiet oraz edukację antydyskryminacyjną. Absolwentka seminariów dla nauczycieli i nauczycielek w Polsce i za granicą. Ambasadorka Muzeum Historii Żydów Polskich Polin w Warszawie. Ukończyła historię na UO, studia podyplomowe Totalitaryzm - Nazizm - Holokaust organizowane przez Muzeum Auschwitz - Birkenau, kurs w Berlinie Wannsee organizowany przez Yad Vashem, seminarium dla nauczycieli w Miejscu Pamięci Terezin w Czechach. Jest absolwentką akademii edukacji antydyskryminacyjnej organizowanej przez Muzeum Żydowskie w Oświęcimiu, mam za sobą liczne szkolenia w Muzeum Polin, w ŻIH-u, w Muzeum Auschwitz - Birkenau, a także roczny kurs Herstorie organizowany przez Muzeum Kobiet w Poznaniu.

Interesuje się dialogiem polsko-żydowsko-chrześcijańskim.

 

 

 

 

Bella Szwarcman-Czarnota

Absolwentka Wydziału Filozofii i Podyplomowego Studium Dla Tłumaczy Języka Francuskiego na UW. Pracowała w Redakcji Filozofii PWN, w archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego, była sekretarzem redakcji „Biuletynu ŻIH”. Współzałożycielka, a później przez ponad dwadzieścia lat redaktorka i felietonistka czasopisma żydowskiego „Midrasz”. Autorka 7 książek, w tym śpiewnika rodzinnego, płyty nagranej wspólnie z córką i siostrą oraz wspólnie z córką i koleżanką napisanej książki „Świętujmy!”, koordynatorka i współautorka Hagady kobiet, tłumaczka ok. 50 książek z jęz.francuskiego, rosyjskiego i jidysz. Od kilkunastu lat wygłasza wykłady poświęcone kobietom biblijnym w Austriackim Forum Kultury. Wykłada także na Żydowskim Uniwersytecie Otwartym. Laureatka nagrody im. Ks. S. Musiała, J. Karskiego i P. Nireńskiej oraz „Literatury na Świecie”.

 

 

 

Joanna Degler

Profesorka Uniwersytetu Wrocławskiego, literaturoznawczyni, tłumaczka, pracowniczka naukowa Katedry Judaistyki im. Tadeusza Taubego Uniwersytetu Wrocławskiego; pracowniczka Teatru Polskiego we Wrocławiu. Zajmuje się poezją żydowską i kulturą jidysz, a szczególnie twórczością kobiet. Jest autorką monografii: Jung Wilne – żydowska grupa artystyczna oraz Kol isze – głos kobiet w poezji jidysz (od XVI w. do 1939 r.), współautorką tomu Literatura autobiograficzna Żydów polskich oraz redaktorką tomów: Nieme dusze? Kobiety w kulturze jidysz oraz Mykwa – rytuał i historia. Z Karoliną Szymaniak i Bellą Szwarcman-Czarnotą przygotowała tom: Moja dzika koza. Antologia poetek jidysz. Poza twórczością poetek z jidysz na język polski tłumaczyła m.in. utwory Chaima Gradego, Abrahama Suckewera, Pu​i Rakowskiej, Jenty Serdackiej, Chavy      Rosenfarb. Od 2017 r. redaguje serię Żydzi. Polska. Autobiografia​, w ramach której wraz z Dariuszem Dekiertem opracowała tom: Sara Schenirer "Żydówką być to rzecz niemała". Polskie i jidyszowe dokumenty osobiste. Współorganizowała wystawy: Teatr Żydowski na Dolnym Śląsku pokazanej w ratuszu wrocławskim oraz w ramach współpracy z Fundacją Bente Kahan Babiniec – kobiety w kulturze jidysz. Obecnie jest członkinią zespołu pracującego w projekcie Dyskursy o ciele w kulturze żydowskiej na ziemiach polskich w latach 1880-1939.

fot. Witold Lisek

 

Karolina Jakoweńko

Kulturoznawca (UMCS, Lublin), absolwentka studiów podyplomowych „Żydowski świat”. Historia – Religia – Kultura – Dziedzictwo” (UJ, Kraków), przewodnik terenowy oraz miejski po woj. Śląskim, współzałożycielka i prezes fundacji „Brama Cukermana” (2008 r.) W latach 2016-25 pełniła funkcję kierowniczki w Domu Pamięci Żydów Górnośląskich oddziału Muzeum w Gliwicach. Realizuje szereg projektów kulturalno-edukacyjnych, badawczych jest współautorka i redaktorką książek, współlaureatką wielu nagród doceniających działalność na polu upamiętniania historii Żydów. Obecnie, wraz z członkami Fundacji Brama Cukermana, realizuje projekt dotyczący renowacji i adaptacji unikatowego obiektu – Domu Bojowników Getta w Będzinie. Współpracuje z Żydowskim Instytutem Historycznym im. Emanuela Ringelbluma oraz Muzeum Getta Warszawskiego.

 

Sławomir Pastuszka

historyk-judaista, genealog, nauczyciel i społecznik urodzony i mieszkający w Pszczynie, doktorant na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, od 2005 roku społeczny opiekun cmentarza żydowskiego w Pszczynie. Inicjator prac porządkowych na wielu innych górnośląskich nekropoliach żydowskich, które także dokumentuje i inwentaryzuje. Członek Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Katowicach oraz przewodniczący, działającego w jej ramach, bractwa Chewra Kadisza.

 

 

 

Realizujemy Cele Zrównoważonego Rozwoju ONZ: